Mobil Uygulama Yaptırmak: Süreç, Maliyeti Belirleyen Unsurlar ve Doğru Başlangıç

"Mobil uygulama yaptırmak istiyorum, ne kadar tutar?" Bu soru bize haftada birkaç kez geliyor ve açık bir rakam beklenerek soruluyor. Dürüst cevap, iki projenin birbirine benzemediği, dolayısıyla soruyu sormadan önce birkaç şeyin netleşmesi gerektiği. Ama bunu söyleyip geçmek de yeterli değil; çünkü maliyeti neyin belirlediğini bilmek, hem teklifleri karşılaştırmanızı hem de doğru kapsamı kurmanızı kolaylaştırıyor.

Biz web, mobil ve tablet uygulamaları geliştiren bir yazılım ekibiyiz. Bu yazıda mobil uygulama yaptırmak isteyen birinin bilmesi gereken süreci, maliyeti etkileyen unsurları, sık yapılan hataları ve doğru başlangıç noktasını anlatıyoruz. Kendi deneyimimizden konuşuyoruz; bu yüzden bazı yerlerde kesin rakam yerine "şuna bağlı" demek zorunda kalacağız.

Önce kendinize sorun: uygulama gerçekten gerekli mi?

Her fikir uygulama olmak zorunda değil. Bazı işler için mobilde iyi çalışan bir web sitesi aynı işi görür ve maliyeti çok daha düşüktür. Uygulama genellikle şu durumlarda anlam kazanır: kullanıcı sık sık geri dönüyorsa, bildirim göndermek önemliyse, kamera, konum ya da çevrimdışı çalışma gibi cihaz özelliklerine ihtiyaç varsa, ya da uygulama mağazasında görünür olmak iş modelinizin parçasıysa.

Bir kez kullanıp bırakılacak bir hizmet için uygulama indirtmek zor. Müşteri telefonuna yer açmak ister mi? Düşünmeye değer bir soru. Öte yandan çalışanlarınız için sahada kullanılacak bir araç yapıyorsanız, indirme kararı zaten sizin elinizde ve uygulama çok daha mantıklı.

Süreç nasıl işler

Mobil uygulama projeleri genellikle aşağıdaki aşamalardan geçer. Süreler projeye göre değişir, bu yüzden her aşamayı süre vermeden açıklıyoruz.

Keşif

Hedef kullanıcı kim, hangi problemi çözüyor, mevcut durumda nasıl yapılıyor, başarı nasıl ölçülecek? Bu aşamada konuşulanlar, projenin yönünü belirler. Burayı atlayıp doğrudan tasarıma geçmek, pahalı yön değişikliklerine yol açar.

Kapsam

İlk sürümde hangi ekranlar ve özellikler olacak, hangileri sonraya kalacak? Bu aşama en zor ama en değerli kısım. Çoğu proje, her şeyin ilk sürümde olmasını isteyen bir listeyle başlar. Birlikte bunu iki gruba ayırıyoruz: olmazsa olmazlar ve sonra eklenebilecekler.

Tasarım

Kullanıcı akışı çizilir, ekranlar tasarlanır. Bu aşamada değişiklik yapmak, kodlamadan sonra yapmaktan çok daha ucuz. Bu yüzden tasarım onayını ciddiye almanızı öneriyoruz; ekranları gerçek kullanıcılara göstermek de faydalı.

Geliştirme

Kodlama aşaması. Kısa döngülerle çalışıyor, birkaç haftada bir çalışan sürüm gösteriyoruz. Siz deneyip geri bildirim veriyorsunuz. Beklentiyle sonuç arasındaki fark ne kadar erken fark edilirse, düzeltmesi o kadar ucuz olur.

Test

Farklı cihazlarda, farklı ekran boyutlarında ve farklı senaryolarda deneme. Çalışmayan bir özelliği mağaza yayınından sonra fark etmek, hem kullanıcı kaybı hem itibar kaybı demek.

Yayın

App Store ve Google Play'e gönderme süreci. Mağazaların kendi kuralları ve inceleme süreleri var; reddedilme ihtimaline karşı takvimde pay bırakmak gerekir. Gizlilik politikası, uygulama açıklaması ve ekran görüntüleri gibi hazırlık işleri de bu aşamaya girer.

Bakım

Uygulama yayına çıkınca iş bitmiyor. İşletim sistemleri güncellenir, cihazlar değişir, kullanıcılar yeni istekler iletir. Hata düzeltme ve güncelleme için bir bakım planı gerekir. Bakımı hesaba katmayan projeler bir iki yıl içinde eskimeye başlar.

Maliyeti belirleyen unsurlar

Şimdi asıl soruya dönelim. Maliyeti şu faktörler belirliyor, kabaca önem sırasına göre.

Ekran ve özellik sayısı. Üç ekranlı basit bir uygulama ile otuz ekranlı bir platform aynı kategoride değil. Her özellik tasarım, geliştirme ve test demek.

Platform seçimi. Yalnızca iOS, yalnızca Android ya da ikisi birden. İkisi için ayrı uygulama yazmak ya da ortak bir teknolojiyle ikisini birden üretmek mümkün; yaklaşım maliyeti ve performansı etkiler.

Sunucu tarafı. Uygulama verisini nerede saklayacak? Kullanıcı hesapları, bir yönetim paneli ve bir sunucu altyapısı gerekiyor mu? Bu kısım çoğu zaman kullanıcıdan gizli kalır ama toplam emeğin önemli bir bölümünü oluşturur.

Entegrasyonlar. Ödeme, SMS, harita, e-posta, harici sistemlerle bağlantı. Her biri ek geliştirme ve bakım gerektirir.

Tasarımın özelleştirme düzeyi. Standart bileşenlerle yapılan bir tasarım ile özel çizilmiş animasyonlu bir arayüz farklı maliyetler taşır.

Özel gereksinimler. Çevrimdışı çalışma, gerçek zamanlı güncelleme, çok dilli destek, erişilebilirlik. Bunlar sıradan özellikler gibi görünse de mimariyi etkiler.

Yayın sonrası bakım kapsamı. Tek seferlik bir proje mi, sürekli bir ortaklık mı?

iOS mu, Android mi, ikisi birden mi

Bu, ilk toplantıda çok sorulan bir şey. Türkiye'de Android kullanıcı sayısı yüksek, ama iOS kullanıcılarının harcama eğilimi genelde fazla. Kime hitap ettiğinize bağlı olarak öncelik değişir. Çalışanlarınız için yapıyorsanız en kolay karar mevcut cihazlara bakmaktır: ekip iPhone mu kullanıyor, Android mi?

Ortak bir teknolojiyle tek kod tabanından hem iOS hem Android üretmek mümkün ve çoğu iş uygulaması için yeterli. Çok yoğun grafik, özel donanım erişimi ya da en yüksek performans gerektiren durumlarda her platform için ayrı geliştirme tercih edilir. Hangisinin uygun olduğunu uygulamanın ihtiyaçlarına göre öneriyoruz.

İlk sürümde tek platformla başlamak da meşru bir strateji. Önce bir platformda yayına alıp kullanıcı geri bildirimini görmek, ikinci platformu daha bilinçli yapmanızı sağlar. Biz de araç kiralama uygulamamızı böyle ilerlettik.

Mağaza süreci ve beklenmedik gecikmeler

Uygulama bittiğinde yayına çıkması hemen olmuyor. Apple ve Google'ın kendi inceleme süreçleri var. Apple'ın kuralları özellikle sıkı: ödeme yöntemleri, kullanıcı verisi, hesap silme seçeneği, gizlilik açıklamaları gibi konularda kontrol yapıyor ve gerektiğinde uygulamayı reddediyor. Reddedilme kötü bir şey değil, yaygın bir durum; ama takvimde pay bırakmak gerekiyor.

Mağaza hesabı açmak da bir süreç. Kurumsal geliştirici hesabı için firma bilgileri ve doğrulama istenir. Bu işlemler birkaç gün ile birkaç hafta arasında sürebilir, bu yüzden uygulama bitmeden çok önce başlatılması iyi olur. Hesabın sizin adınıza açılması da önemli; uygulamanın sahibi siz olmalısınız, yazılım firması değil.

Proje ne kadar sürer

Süre de maliyet gibi kapsama bağlı. Çok basit bir uygulama haftalar içinde, orta ölçekli bir iş uygulaması birkaç ayda, kapsamlı bir platform ise daha uzun sürede tamamlanabilir. Bu tahminlerin ardında sihirli bir formül yok; ekran sayısı, entegrasyonlar ve onay hızı belirleyici.

Süreyi en çok uzatan şey ise onay gecikmeleri. Tasarım için geri dönüş haftalar sürerse proje durur. Karar vericiyi baştan belirlemek ve hızlı geri bildirim vermek, yazılım ekibinin hızından bile fazla etkiliyor.

Yönetim paneli unutulmasın

Birçok kişi mobil uygulamayı yalnızca telefonda görünen ekranlar olarak düşünür. Oysa kullanıcının gördüğü uygulamanın arkasında genellikle bir yönetim paneli vardır: içerik girilen, kullanıcılar yönetilen, siparişlerin ya da kayıtların izlendiği bir web arayüzü. Panel yoksa her değişiklik için geliştiriciye gitmeniz gerekir.

Teklif görüşmesinde panelin kapsamını mutlaka konuşun. Hangi verileri siz değiştirebileceksiniz, hangi raporları görebileceksiniz, kimler hangi yetkiyle girebilecek? Paneli küçük görüp ihmal etmek, uygulama yayına çıktıktan sonra en çok yakınılan konulardan biri oluyor.

Teklifleri karşılaştırırken

Farklı firmalardan gelen teklifler arasındaki fiyat farkı sizi şaşırtabilir. Çoğu zaman bunun sebebi, teklifin kapsamının farklı olması. Teklifleri incelerken şunlara bakın: yönetim paneli dahil mi? Sunucu ve altyapı kurulumu dahil mi? Test süreci var mı? Mağaza yayını dahil mi? Bakım ve destek süresi ne kadar? Kaynak koda sahip olacak mısınız? Tasarım teklife dahil mi, yoksa ayrı mı?

Çok düşük bir teklif genellikle bunlardan birini dışarıda bırakıyor. Bu, kötü niyet olmak zorunda değil; ama sonradan ek maliyet çıkma ihtimalini artırıyor. Tersine, çok yüksek bir teklif de gereğinden büyük bir kapsam öneriyor olabilir. Kapsamı sorgulamak sizin hakkınız.

Kaynak kod ve hesaplar kimde olacak

Sözleşme imzalanmadan netleştirilmesi gereken bir konu daha var. Uygulamanın kaynak kodu kime ait olacak, mağaza hesapları kimin adına açılacak, alan adı ve sunucu hesapları kimin kontrolünde olacak? Bu sorular heyecanlı bir proje başlangıcında sıkıcı görünür ama yıllar sonra firmayla yollar ayrıldığında hayat kurtarır. Kodun ve hesapların sizde olması, başka bir ekiple devam edebilmenizin tek garantisi.

Küçük başlamanın değeri

İlk sürüme her şeyi koymak cazip gelir, ama riskli bir yoldur. Daha sağlıklısı, çekirdek değeri sunan en küçük sürümü yayına almak, gerçek kullanıcıların nasıl kullandığını gözlemlemek ve sonraki yatırımı buna göre yönlendirmek. Pek çok özellik, kâğıt üzerinde mantıklı görünür ama kimse kullanmaz. Gerçek kullanımı görmeden bu özellikleri geliştirmek boşa harcanmış emektir.

Kendi uygulamalarımızı da böyle çıkardık. Araç kiralama mobil uygulamamız önce iOS'ta yayına alındı, kullanım izlendi ve Android sürümü sonraya bırakıldı. Bu, her şeyi aynı anda yapmaya çalışmaktan hem daha ucuz hem daha öğretici oldu.

Firmaya ne anlatmalısınız

İlk görüşmede iyi bir brif verirseniz teklifin kalitesi artar. Şu dört şeyi hazırlayın. Kim kullanacak: müşterileriniz mi, çalışanlarınız mı? Hangi problemi çözecek: bugün bu iş nasıl yapılıyor ve neresi can sıkıyor? Örnek bir kullanıcı akışı: kullanıcı uygulamayı açtığında ilk ne yapmak istiyor? Başarı nasıl ölçülecek: kaç kullanıcı, hangi davranış, hangi sonuç?

Benzer uygulamalardan örnekler göstermek de yardımcı olur; neyi beğendiğinizi ve neyi beğenmediğinizi söyleyin. Mükemmel bir doküman hazırlamanız gerekmiyor; yarım bir fikirle de gelebilirsiniz. Eksik kısımları birlikte tamamlıyoruz.

Tablet ve diğer cihazlar

Mobil uygulama denince akla telefon geliyor, ama bazı işler için tablet daha uygun. Teslim masası, mağaza ya da atölye gibi sabit noktalarda çalışan kişiler için tablet uygulamaları büyük ekran avantajı sunuyor. Örneğin araç kiralamada teslim ve iade formu için tablet kullanımı yaygınlaşıyor; konuyu araç kiralama tablet uygulaması yazımızda ele aldık.

Sık yapılan hatalar

Kullanıcıyla konuşmadan başlamak. Fikir ne kadar iyi görünürse görünsün, gerçek kullanıcıların ihtiyacıyla örtüşmeyebilir.

Gereğinden büyük kapsam. Her şeyi birden yapmaya çalışmak, süreyi uzatır ve riski artırır.

Bakımı unutmak. Uygulama bir kez yapılıp bırakılan bir ürün değil.

Yalnızca fiyata bakmak. Ucuz teklif genellikle bir şeyi eksik bırakır.

Yayın sonrası planın olmaması. Kullanıcıya nasıl ulaşılacak, geri bildirim nasıl toplanacak, bunlar baştan düşünülmeli.

Sonuç

Mobil uygulama yaptırmak, doğru yapıldığında işletme için güçlü bir araç; yanlış yapıldığında pahalı bir deneme. Aradaki farkı büyük ölçüde başlangıçtaki netlik belirliyor: problem net mi, kapsam net mi, kim kullanacak net mi?

Yaklaşımımızı ve sunduğumuz hizmetleri özel yazılım geliştirme sayfasında topladık. Yazılım firması seçerken dikkat edilecekler için yazılım yaptırmak istiyorum rehberine de bakabilirsiniz. Fikrinizi konuşmak isterseniz bize yazın; ilk görüşme ücretsiz ve ne yapılabileceği konusunda dürüst bir değerlendirme sunarız.